‘350% ટેરિફની ધમકીથી ભારત-પાક યુદ્ધ અટક્યું’: ટ્રમ્પનો દાવો – “PM મોદીએ મને ફોન કરીને કહ્યું કે આપણે યુદ્ધ નહીં કરીએ”

અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના તણાવને લઈને વિવાદિત દાવો કર્યો છે. અમેરિકા-સાઉદી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફોરમમાં બોલતાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે તેમના શાસનકાળ દરમિયાન જ્યારે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની હતી ત્યારે તેમણે બંને દેશોને 350% ટેરિફ લગાડવાની ચેતવણી આપી હતી. તેમના કહેવાથી આ આર્થિક દબાણને કારણે જ બે દેશો વચ્ચેનું સંભવિત યુદ્ધ અટક્યું હતું. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે તેમને સૌથી પહેલો ફોન પાકિસ્તાની પ્રધાનમંત્રી શાહબાઝ શરીફનો આવ્યો હતો, જેમાં શરીફે તેમની દખલગીરી બદલ આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે તેમના પગલાંએ લાખો લોકોના જીવ બચાવ્યા છે.

આ પછી ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર તેમને ભારતીય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ ફોન કર્યો હતો. ટ્રમ્પે તેનું વર્ણન કરતાં કહ્યું કે મોદીએ ફોન પર કહ્યું, “અમે પૂરું કરી દીધું.” ટ્રમ્પે પૂછ્યું કે “શું પૂરું થયું?”, ત્યારે મોદીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે ભારત યુદ્ધ નહીં કરે. ટ્રમ્પે આ દાવો 60થી વધુ વખત જુદી જુદી જગ્યાએ પુનરાવર્તિત કર્યો છે. તેઓ સતત કહે છે કે મે મહિનામાં ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે જે તણાવ ઘટ્યો અને ceasefire પરિસ્થિતિ તે તેમની વચ્ચેની હસ્તક્ષેપ અને દબાણને કારણે શક્ય બન્યું હતું. બીજી તરફ ભારત સરકારે હંમેશાં આ દાવાનું ખંડન કર્યું છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બંને દેશો વચ્ચેનો ceasefire કોઈ ત્રીજા દેશની દખલગીરી વગર  થયો હતો.

આ પહેલા પણ ટ્રમ્પે સમાન પ્રકારનો દાવો કર્યો હતો. દક્ષિણ કોરિયામાં યોજાયેલી APEC CEO સમિટમાં પણ તેમણે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સીમા પર અથડામણ જેવી પરિસ્થિતિ હતી ત્યારે તેમણે બંને દેશોને 250% ટેરિફની ચેતવણી આપી હતી. ટ્રમ્પ અનુસાર, આ ધમકી બાદ બે દિવસમાં બંને દેશોએ તેમને ફોન કરીને ceasefire પર સહમતિ દર્શાવી હતી. આ ઘટનાને યાદ કરતા તેમણે પાકિસ્તાનના શાહબાઝ શરીફ અને ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરની પ્રશંસા કરી હતી અને તેમને એક શક્તિશાળી નેતા અને લશ્કરી અધિકારી ગણાવ્યા હતા.

આ રાજકીય દાવાઓની વચ્ચે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ વિકાસ થયો છે. તાજેતરમાં બંને દેશોએ LPG ખરીદી અંગેનો મહત્વપૂર્ણ કરાર કર્યો છે. આ કરાર મુજબ ભારત યુએસ પાસેથી 2.2 મિલિયન ટન LPG ખરીદશે, જે ભારતની વાર્ષિક જરૂરિયાતના લગભગ 10% જેટલું છે. આ સોદો 2026 સુધી માન્ય છે. ભારતની IOC, BPCL અને HPCL જેવી કંપનીઓએ Chevron, Phillips 66 અને Total Energy Trading જેવી અમેરિકન કંપનીઓ સાથે મળીને આ કરાર કર્યો છે. ભારત હાલમાં LPGનો વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો વપરાશકર્તા દેશ છે અને તેની જરૂરિયાતોના 50%થી વધુ આયાત પર આધાર રાખે છે. આ સોદો ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે કારણ કે તે પરંપરાગત મધ્યપૂર્વ પગારવાળા બજારો પરની નિર્ભરતા ઘટાડશે અને પુરવઠા-શૃંખલા વધુ સ્થિર બનશે.

વિવાદોના માહોલમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં ભારત પર લાગેલા ટેરિફ ઘટાડવાની પણ જાહેરાત કરી છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે નવા વેપાર કરાર અંગે ચર્ચા છેલ્લા તબક્કામાં છે અને અમેરિકાનું ભારત પર લાગેલું ટેરિફ ધીમે ધીમે ઘટાડવામાં આવશે. ટ્રમ્પે ઉમેર્યું કે ઊંચા ટેરિફનું એક કારણ ભારત દ્વારા રશિયન તેલની મોટી આયાત હતી, પરંતુ હવે ભારતે રશિયન તેલ ખરીદી ઘટાડતા ટેરિફમાં છૂટછાટ આપવામાં આવશે.

ટ્રમ્પે PM મોદીને લઈને પણ પોતાના સંબંધોને ફરી યાદ કર્યા અને તેમને વિશ્વના સૌથી અસરકારક નેતાઓમાંના એક એવા ગણાવ્યા. ટ્રમ્પે ભારતને વિશ્વની સૌથી જૂની સંસ્કૃતિઓમાંની એક, સૌથી મોટો દેશ અને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર તરીકે વખાણ્યું. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકાના રાજદૂત સર્જિયો બે દેશો વચ્ચેના આર્થિક અને સુરક્ષાત્મક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.

ટેરિફ મુદ્દે ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમના શાસનકાળ દરમિયાન ભારત પર કુલ 50% ટેરિફ લગાડવામાં આવ્યા હતા, જેમાં 25% પારસ્પરિક ટેરિફ અને 25% રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદી બદલનો દંડ સામેલ હતો. તેમના મતે આ પગલાં રશિયા પર દબાણ લાવવા માટે જરૂરી હતા કારણ કે રશિયા ભારત પાસેથી મળેલા નફાનો ઉપયોગ યુક્રેન યુદ્ધમાં કરે છે.

ટ્રમ્પના દાવાઓ કેટલા સાચા, રાજકીય અથવા હકીકતમાં પ્રભાવક છે તે અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ભારત પોતાનું વક્તવ્ય સ્પષ્ટ રાખે છે કે ceasefire માત્ર બંને દેશોની આંતરિક ચર્ચાનો પરિણામ હતો. બીજી તરફ ટ્રમ્પ સતત આ મુદ્દે પોતાને કેન્દ્રમાં રાખીને દાવો કરે છે. આ સમગ્ર પ્રકરણ વચ્ચે ભારત-અમેરિકા સંબંધો વેપાર, ઊર્જા અને રાજકીય ક્ષેત્રમાં આવનારા સમયમાં કેવી દિશા લે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.